«Μεγάλα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας στήριξαν το καθεστώς της Χούντας»

17.11.14


Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνέντευξη παραχώρησε στην εφημερίδα «Εποχή» ο ιστορικός Κωστής Κορνέτης, συγγραφέας του βιβλίου «Children of the Dictatorship: Student Resistance, Cultural Politics and the “Long 1960s” in Greece».

Παραθέτω μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

-Δεν μπορούμε να μιλάμε για συγκρουσιακό κύκλο, όπως συχνά λέγεται, που ξεκινάει στα τέλη του 1950 και στις αρχές του 1960 με τα κινήματα του «114» και του «15%» και συνεχίζεται αδιάλειπτος ως το 1974. Στην πραγματικότητα η δικτατορία αποτελεί μια τομή γιατί διακόπτει βίαια και αμετάκλητα αυτόν τον κύκλο διαμαρτυρίας, για να δώσει τη θέση του σε έναν άλλο. Από την άλλη πλευρά, μέσα στη χούντα συντελείται μια σημαντική αλλαγή: ένα μεγάλο μέρος των πολιτικοποιημένων φοιτητών προερχόταν πλέον από την μεσαία τάξη και από συντηρητικές οικογένειες, συχνά με γονείς στρατιωτικούς κτλ.

Σε αντίθεση με την προηγούμενη γενιά των Λαμπράκηδων, που ονομάζω «γενιά Ζ», η οποία προέρχονταν κυρίως από αριστερές ή εργατικές οικογενειακές παραδόσεις, μια νέα γενιά ενηλικιώθηκε μέσα στη χούντα, «Τα παιδιά της Δικτατορίας» - χαρακτηρισμός που παραπέμπει στη θρυλική ταινία του Ζαν Λυκ Γκοντάρ, «Τα παιδιά του Μαρξ και της Κόκα-Κόλα». Είναι μια γενιά που εναγκαλίζεται το κυρίαρχο αριστερό παράδειγμα της εποχής, παρά το γεγονός πως αυτό ερχόταν συχνά σε αντίθεση με το κοινωνικό στάτους ή την πολιτική τοποθέτηση του οικογενειακού της περιβάλλοντος. Έτσι, έκαναν κατά κάποιον τρόπο μια διττή εξέγερση, όχι μόνο απέναντι στο καθεστώς αλλά και στο ίδιο το περιβάλλον τους και τα αποπνικτικά συντηρητικά ήθη της ελληνικής κοινωνίας της εποχής.

-Στα πρώτα, πέτρινα χρόνια της δικτατορίας η δημιουργία μαζικής δράσης ήταν αδύνατη, ακριβώς λόγω του ότι το μέγεθος της καταστολής δεν επέτρεπε τη δημιουργία δομών κινητοποίησης. Η λεγόμενη «ελεγχόμενη φιλελευθεροποίηση» της χούντας, στην προσπάθεια εδραίωσής της, παρείχε στο φοιτητικό κίνημα τις πολιτικές ευκαιρίες που του επέτρεψαν να αναδειχθεί – θυμίζω πως τα πρώτα βήματα του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος έγιναν μέσα από τις προσφυγές στα πρωτοδικεία, διεκδικώντας το δικαίωμα εκλογής αιρετών διοικήσεων στους συλλόγους τους, συνεπώς είχε «λεγκαλιστικά» χαρακτηριστικά που αποσκοπούσαν στην εκμετάλλευση των χαραμάδων του συστήματος.

Το άνοιγμα του καθεστώτος απέτυχε παταγωδώς καθώς μέσω μικρών παραχωρήσεων – και με τη βία να συνεχίζεται αδιάλειπτη - οδήγησε μια νέα γενιά στην πολιτική συνειδητοποίηση, ωθώντας την σε ακόμη μεγαλύτερες διεκδικήσεις σε θέματα ελευθερίας του λόγου και της πολιτικής έκφρασης. Επιπλέον, η αλλαγή κλίματος συνέβαλε στη μαζικοποίηση του κινήματος, υπό την καθοδήγηση -αλλά όχι και τον έλεγχο- μια σειράς οργανώσεων κομουνιστικών αποχρώσεων, με σημαντικότερες βέβαια την Αντι-ΕΦΦΕ, την ΚΟΣ Ρήγας Φεραίος και την ΑΑΣΠΕ.

-Παρά το γεγονός πως η σημερινή πολιτική κατάσταση έχει αρκετά από τα μετα-δημοκρατικά χαρακτηριστικά ενός καθεστώτος «εκτάκτου ανάγκης»,δεν πιστεύω πως βιώνουμε μια «νέα χούντα».Είναι σαφές πως η Ελλάδα δεν βρίσκεται υπό στρατιωτικό δικτατορικό καθεστώς, ολοκληρωτικού ή άλλου τύπου. Θα πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί με τη χρήση των όρων, γιατί διαφορετικά οι λέξεις σχετικοποιούνται και χάνουν τη σημασία και το ειδικό τους βάρος. Όλες αυτές οι αναφορές στη δικτατορία – που «δεν τελείωσε το ’73» –καταδεικνύουν μια μεγάλη ανάγκη για ιστορικά σημεία αναφοράς και για τη δημιουργία γενεαλογιών, άσχετα με το κατά πόσο αυτές αντέχουν στη βάσανο της ανάλυσης. Τα όλο και πιο συχνά φαινόμενα αυταρχισμού, παραβίασης της ελευθερίας της έκφρασης και αστυνομικής βίας, δεν πρέπει να μας σπρώχνουν στην παγίδα της υπερβολής και της εξομοίωσης ανόμοιων πραγμάτων, παρά την οργή που δημιουργεί η οριακότητα της κατάστασης και τα ερωτήματα που προκύπτουν σχετικά με την ποιότητα της δημοκρατίας.

-Υπάρχει μια τάση αναθεωρητισμού απέναντι στα γεγονότα της περιόδου της χουντικής επταετίας. Πώς προσεγγίζετε ανάλογες σκέψεις; 

Αν αναφέρεστε στον αναθεωρητισμό σε σχέση με το γεγονός πως υπήρχαν μεγάλα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας που συνειδητά και ανοιχτά στήριξαν το καθεστώς, πιστεύω πως είναι καλοδεχούμενος. Είναι καιρός να μιλήσουμε ανοιχτά για αυτό το τεράστιο ταμπού. Εάν μιλάτε για τον αναθεωρητισμό σε σχέση με το Πολυτεχνείο, αυτός με βρίσκει απέναντι του.

Η συλλήβδην απαξίωση της γενιάς του Πολυτεχνείου είναι αντίστοιχη με αυτήν της γενιάς του ‘68 σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Γαλλία, και είναι βολική γιατί έχουμε ανάγκη από εξιλαστήρια θύματα, ειδικά στην παρούσα συγκυρία. Αν όμως αυτή η τάση δεν είναι καινούργια, για πρώτη όμως φορά βλέπουμε μια συνειδητή απόπειρα αμφισβήτησης της κομβικότητας του Πολυτεχνείου και την προώθηση της άποψης πως ίσως τα πράγματα να είχαν εξελιχθεί καλύτερα για τη χώρα αν δεν είχε συμβεί – όπως για παράδειγμα στο θέμα της Κύπρου. Αυτή την οπτική τη θεωρώ όχι απλώς εξαιρετικά άστοχη και ανιστορική, αλλά και άκρως επικίνδυνη. Το Πολυτεχνείο, από ένας γενικά αποδεχτός τόπος μνήμης τις τελευταίες δεκαετίες, μετατρέπεται σταδιακά αλλά τάχιστα σε διχαστικό μνημονικό γεγονός, που θυμίζει τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.

Ολόκληρη η συνέντευξη.

5 σχόλια:

  1. Σοβαρά το λες αυτό τώρα? Δηλαδή ως επιχείρημα κατά της λανθασμένη ς επιλογής να γίνουμε όλοι συνταξιουχοι, φέρνει ς το παράδειγμα των αντιρρησειων συνείδησης? Δηλαδή το γεγονός οτι φυλακίστηκαν για τον συγκεκρι.ενο λογο και έχασαν μεροκαματα συνταξιμα θα πρέπει θα θεωρηθεί αρνητικό?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν μπορεί το ασφαλιστικό σύστημα να χρησιμοποιείται για τη διόρθωση των λαθών του ελληνικού Κράτους.


    Αν το ελληνικό Κράτος θεωρεί ότι αδίκησε τους αντιρρησίες συνείδησης, άποψη με την οποία προσωπικά συμφωνώ, ας τους καταβάλει χρηματική αποζημίωση. Επίσης, ας επιτρέψει στους σημερινούς αντιρρησίες συνείδησης να μην πάνε στο Στρατό και να μην τους κάνει τη ζωή δύσκολη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ευχή και κατάρα17 Νοεμβρίου 2014 - 4:25 μ.μ.

    Στη περίοδο μιας δικτατορίας υπάρχει αντικειμενική αδυναμία να μιλήσεις για στήριξη, που σε μια δημοκρατική περίοδο έχει τη σαφήνεια ενός εκλογικού αποτελέσματος. Δεν συμφωνώ λοιπόν με τον όρο στήριξη που έχει μέσα του κάτι ενεργητικό. Δεν μπορεί αυτό να διαπιστωθεί αντικειμενικά. Προφανώς η σωστή λέξη είναι ανοχή και εδώ μπορούμε να συμφωνήσουμε. Αλλά να το ξέρετε ακόμη και όταν γίνονται αληθινά μεγάλες λαϊκές εξεγέρσεις δεν είναι η πλειοψηφία στο δρόμο αλλά μια αυξημένη, δυναμική όμως, μειοψηφία-απλά η πλειοψηφία συναινεί σιωπηλά-ανέχεται κατά μία έννοια πάλι. Έτσι δημιουργείται η Ιστορία σε καταστάσεις ανελευθερίας-από δυναμικές μειοψηφίες. Είναι το αστικό δημοκρατικό πολίτευμα με το κατοχυρωμένο δικαίωμα της ψήφου που έκανε ορατή και διακριτή τη θέληση της κάθε πλειοψηφίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Τη χούντα τη στήριξαν αρκετοί μετέπειτα "αγωνιστές" που όλως περιέργως κατά την επταετία έκαναν αντίσταση από μέσα (χαχαχαχα). Κατέλαβαν κορυφαίες θέσεις στον κρατικό μηχανισμό και στην κομματική κυβερνητική νομενκλατούρα του ΠΑΣΟΚ και όχι μόνο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Το βρίσκω απολύτως αναμενόμενο όπου μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας στήριξαν το καθεστώς της χούντας.Πολιτική αλλαγή συντελέστηκε και όχι οικονομική.Το οικονομικό μοντέλο που υπήρχε προχουντικά το ίδιο συνεχίστηκε. Οι επιχειρήσεις μάλιστα είχαν και ένα άλλο ατού.Δεν είχαν τον "ενοχλητικό" γιαυτές συνδικαλισμό!
    Τα ίδια αυτά κομμάτια της κοινωνίας αν δεν είχαν υποστεί διώξεις ώστε να νιώσουν στο πετσί τους τι σημαίνει ανελευθερία, είχαν περίπου την εξής άποψη: Ορθώς έγινε η δικτατορία και την μέμφονταν μάλιστα που δεν έκανε σε σύντομο σχετικά χρόνο εκλογές.
    Εξάλλου αρκετοί χουντικοί ήταν στο κόμμα της ΝΔ κατά κύριο λόγο αλλά και στο ΠΑΣΟΚ όταν τα πράγματα είχαν δείξει ότι πάει να γίνει κυβέρνηση.
    Και για να μη ξεχνάμε: Ο Καραμανλής ο πρεσβύτερος την χούντα την έλεγε "επανάσταση" ( δεν παραγνωρίζω βεβαίως τις δυσκολίες που αντιμετώπισε με την έλευσή του το ΄74).

    ΑπάντησηΔιαγραφή